واکاوی اعتیاد زنان در یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

2 دانش آموختۀ دکتری مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه تهران

چکیده

زمینه و هدف: زنان، قربانیان بسیاری از آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی‌اند؛ میزان سوء­مصرف مواد مخدر در زنان، به ­طور­کلی در مقایسه با مردان پایین‌تر است، اما به نظر می‌رسد عواقب ناگوار اعتیاد در زنان به­ مراتب بیشتر است. هدف این پژوهش واکاوی علل، پیامدها و تبعات اعتیاد زنان است.
روش: این پژوهش از نوع کیفی و اکتشافی است. از روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی برای انتخاب افراد مشارکت‌کننده استفاده شد. محل انجام مصاحبه‌ها، مکان‌های مختلف تجمع معتادان (پاتوق‌ها) مانند پارک‌ها و برخی از کوچه و خیابان‌های شهری، همچنین کمپ‌های ترک اعتیاد (خصوصی و دولتی) و مراکز بازپروری شهرداری بود. در این مطالعه 23 نمونه با لحاظ ملاک‌های تعیین­شده انتخاب، و داده‌ها با انجام مصاحبه عمیق و نیمه‌ساخت‌یافته به ­دست آمده و تجزیه ­و­تحلیل داده‌ها انجام شده است.
یافته‌ها: «هیجان‌خواهی، کنجکاوی، وابستگی، خشونت‌دیدگی، اعتراض و مقاومت، و انزوا و رهایی از فشار» مهم­ترین علل گرایش زنان به اعتیاد شناخته شد. همچنین، «تحقیر و طرد اجتماعی، فاصله زناشویی و ترک همسر، مرگ مادری و روابط جنسی پرخطر» مهم­ترین عواقب یا پیامدهای اعتیاد زنان شناخته شد.
نتیجه‌گیری: اعتیاد زنان به عواملی مانند سرکوب، محدودیت، وابستگی، فقر، اذیت و آزار جنسی و روحی و استیصال برمی‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Qualitative Study of Addiction in Women

نویسندگان [English]

  • Soheila Sadeghi Fasaei 1
  • zeinab jahandar lashaki 2
چکیده [English]

Background and Objective: Women are among the first victims of many societal abuses and abuses; although the rate of substance abuse in women is generally lower than men, But the consequences of addiction are far greater in women. The purpose of this qualitative study is to investigate the causes, consequences and consequences of addiction in women. Method: The sampling method is purposive and uses snowball sampling technique in different places of addiction (hangouts). Such as parks and some city streets, as well as drug addiction camps (private and public) and municipal rehabilitation centers have been used. In this study, 23 samples were selected according to set criteria, and data were obtained through in-depth and semi-structured interviews And data analysis is done with thematic analysis. Findings on the causes of addiction to conceptual themes: Emotionalism, curiosity, dependency, violence, protest and resistance, and isolation and emancipation have been conceptualized. Humiliation and social exclusion, marital separation and divorce, maternal death And high-risk sexual relationships were identified as threats and consequences of women''s addiction. CONCLUSIONS: Women''s addiction relates to factors such as repression, restriction, dependency, poverty, sexual and psychological abuse and desperation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women''s Addiction
  • Qualitative Study
  • Gender Considerations
منابع
پیرصالح، محبوبه. (1387). بررسی علل اقتصادی، اجتماعی و روانی گرایش زنان به اعتیاد در بین گروهی از زنان مجتمع شبه خانواده شفق. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران.
حسینی، سید حمید. (۱۳۸۹). بررسی رابطۀ هیجان‌خواهی با نگرش به مصرف مواد مخدر در دانش‌آموزان. مجله رشد آموزش مشاور مدرسه، 19 (۱)، صص. ۴-۱۱. قابل‌بازیابی از: http://www.roshdmag.ir
حسینی، میمنت؛ عابد سعیدی، ژیلا؛ قاسمی، سعید. (1394). تجربه مادری در زنان معتاد به مواد مخدر: مطالعه متاسنتز. مجله تحقیقات کیفی علوم سلامت، صص. 147- 155. قابل بازیابی از:
خادمیان، طلیعه؛ قناعتیان، زهرا. (1387)، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر اعتیاد زنان معتاد به مواد مخدر مراکز بازپروری و کاهش آسیب زنان شهر تهران مراکز تولد دوباره خانه خورشید. مجله پژوهش‌های جامعه‌شناختی، 2 (۴)، صص. 59-86. قابل بازیابی از: http://soc.journals.iau-garmsar.ac.ir
ستوده، هدایت الله. (1389). آسیب­شناسی اجتماعی (جامعه­شناسی انحرافات). تهران: انتشارات آوای نور.
صادقی فسایی، سهیلا. (1378). زنان و مواد مخدر در ایران (مجموعه مقالات کتاب جنس دوم). تهران: نشر توسعه.
صادقی فسایی، سهیلا. (۱۳۹۳). مطالعۀ جامعه­شناختی قتل: شناسایی ریسک فاکتورها. فصل­نامه بررسی مسائل اجتماعی ایران. 5 (۲)، صص. 191-218. قابل بازیابی از: (DOI):10.22059/ijsp.2014.55546
صادقی فسایی؛ سهیلا، قادری؛ صلاح الدین. (1391). ارزیابی پیامدهای اجتماعی برنامه‌های پیشگیری از جرم در فضاهای عمومی شهری (نمونه موردی: پدیده اراذل و اوباش). نشریه مسائل اجتماعی ایران، 3 (۲)، صص. 93-118. قابل بازیابی از: https://jspi.khu.ac.ir/article-1-281-fa.html&sw
ص‍ان‍ع‍ی، اش‍رف‌ال‍س‍ادات؛ نیکبخت نصرآبادی، علیرضا. (۱۳۸۳). روش­شناسی تحقیقات کیفی در علوم پزشکی، تهران: نشر برای فردا.
صدیق سروستانی، رحمت‌الله. (1389). آسیب‌شناسی اجتماعی (جامعه‌شناسی انحرافات). چاپ ششم، تهران: سمت.
صفری، فاطمه. (۱۳۸۳)، اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن. تهران: نشر آینه کتاب.
قادری، صلاح الدین؛ نوری، رؤیا؛ کریمی، جلیل. (۱۳۹۶). سبب‌شناسی اعتیاد زنان (مقایسه دیدگاه‌های مصرف‌کنندگان، متخصصان و مردم). فصل­نامه مسائل اجتماعی ایران. پاییز و زمستان، ۸ (2)، صص. ۱۶۳-۱۹۲. قابل بازیابی از: https://ijsp.ut.ac.ir/article_64137.html
قربانی، ابراهیم. (1394). مروری بر متغیرهای گرایش زنان به سوءمصرف مواد مخدر و پیامدهای آن. فصل­نامه سلامت اجتماعی و اعتیاد. ۲ (۷). صص. 151 - 1۷5. قابل بازیابی از: http://ensani.ir/fa/article/353640
قربانی، ابراهیم؛ اکبری، کریم؛ آقازاده، رحیم. (1393). بررسی تأثیر اعتیاد والدین در گرایش به اعتیاد و فرار از خانه فرزندان (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه). فصل­نامه مطالعات مبارزه با مواد. پاییز و زمستان، 22 و 23، صص. 33 - 48. قابل بازیابی از: http://journals.police.ir/article_12723.html
کاکویی دینکی، عیسی؛ قوامی، نسرین­السادات. (1394). بررسی ویژگی‌های جنسیتی و پیامدهای گرایش زنان به سوءمصرف مواد مخدر. فصل­نامه سلامت اجتماعی و اعتیاد ۱ (۴)، صص ۹-۳۲. قابل بازیابی از: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage
کوزر لوئیس. (۱۳۸۶). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه­شناسی. مترجم: محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
کوئن، بروس. (۱۳۸۶). درآمدی بر جامعه­شناسی. مترجم: محسن ثلاثی، چاپ سیزدهم، تهران: انتشارات توتیا.
گروسی، سعیده؛ محمدی دولت آباد، خدیجه. (1390). تبیین تجربۀ زیسته زنان وابسته به مواد مخدر از پدیده اعتیاد. فصل­نامه جامعه‌شناسی زنان. ۲ (۱) بهار، صص. ۵۵-۷۴. قابل بازیابی از: http://ensani.ir/fa/article/246353
محمدپور، احمد. (‌‫۱۳۹۰). روش تحقیق کیفی ضد روش. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
م‍م‍ت‍از، ف‍ری‍ده. (1381). ان‍ح‍راف‍ات آجتم‍اع‍ی: ن‍ظری‍ه‌ه‍ا و دی‍دگ‍اه‌ه‍ا. ت‍ه‍ران: شرکت سهامی انت‍ش‍ار.
نوری رؤیا؛ قرقلو، بابک؛ نارنجی‌ها، هومان؛ رفیعی، حسن؛ اکبریان، مهدی. (1390). بررسی نیازهای زنان مصرف­کننده مواد شهر تهران در زمینة کنترل اعتیاد و پیشگیری از ابتلا به HIV/AIDS. کارفرما: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
 هینز، فیونا؛ وایت، راب. (1390). جرم و جرم‌شناسی: متن درسی نظریه‌های جرم و کجروی. مترجمان: فرید مخاطب‌قمی، محسن کارخانه، علی سلیمی، ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 
Johnson, A. R., Thibeault, K.C., Lopez, A.J., G. Peck, E., Sands, L. P, Sanders, Ch. M., Gunes, K. M., Calipari, E. S. (2019). Cues play a critical role in estrous cycle-dependent enhancement of cocaine reinforcement. Neuropsychopharmacology, 44 (7), pp. 1189-1197. Retrived from: https://doi.org/10.1038/s41386-019-0320-0
Choate, P. W. (2015). Adolescent Alcoholism and Drug Addiction: The Experience of Parents, Behav. Sci. 2015, 5, pp. 461-476.. Retrived from: doi: 10.3390/bs5040461.
Duongsaa, U. (1998). Women and Drugs: From Hard Realities to Hard SolutionsHIV Transmission in Intimate Partner Relationships in Asia, UNAIDS.
Hughes Patrick H. (1977). Behind the Wall of Respect: Community Experiments in Heroin Addiction Control. Chicago: University of Chicago Press. Hunt, J. McV.
Jones, L. V., Hopson, L., Warner, L., Hardiman, E. R., James, T. (2014). A Qualitative Study of Black Women’s Experiences in Drug Abuse and Mental Health. Services, Affilia, 30 (1), pp. 68-82. Retrived from: https://doi.org/10.1177%2F0886109914531957
Lane, J. (2010). Mothers who use illicit drugs’, An Exploration of professional workers’ perceptions towards mothers who use illicit drugs, University Dublin. Retrived from: DIT..DOI:10.21427/D7JJ5K
Rahmati, A.. Zeraat H., F. and Hosseini S. O. (2019). Barriers to Quitting Addiction in IranianWomen: A Qualitative Study Iran Red Crescent Med J. May; 21 (5), pp. 65976. Retrived from: DOI: 10.5812/ircmj.65976
Mora-Ríos J., Ortega-Ortega M., Medina-Mora M.E. (2017). Addiction-Related Stigma and Discrimination: A Qualitative Study in Treatment Centers in Mexico City. Subst Use Misuse. Apr 16; 52 (5), pp.594-603. Retrived from: Doi: 10.1080/10826084
Suarez, M. A., Bierema, W. H. (2018). Challenges and Resources Available for Mothers in Opiate Recovery: A Qualitative Study. The Open Journal of Occupational Therapy, 6 (4), Retrived from: https://doi.org/10.15453/2168-6408p.1483